Tradycyjną funkcją rolnictwa było dostarczanie żywności dla konsumentów krajowych i na eksport. Obecnie wymogi zrównoważonego rozwoju powodują, że zamiast „ilości po niskiej cenie” pierwszoplanowa staje się jakość żywności, zdrowie konsumentów i zwierząt hodowlanych, ochrona różnorodności biologicznej (w tym lokalnych odmian roślin uprawnych i ras zwierząt hodowlanych) i wartości krajobrazu terenów wiejskich jak i zasobów środowiska naturalnego, humanitarne traktowanie zwierząt hodowlanych, a także zachowanie gospodarstw rodzinnych i lokalnych tradycji kulturowych.

Harmonijny i zrównoważony rozwój obszarów wiejskich wymaga przygotowania od mieszkańców wsi, w tym rolników, do korzystania z funduszy publicznych (krajowych i unijnych) w celu prowadzenia takiej działalności na terenach wiejskich jak: turystyka, produkcja energii odnawialnej, gospodarowanie krajobrazem oraz dziedzictwem naturalnym i kulturowym.

Polska w przyszłości powinna realizować długofalowe zobowiązanie do usuwania nierówności rozwoju pomiędzy regionami, co jest określane jako zasada spójności (kohezji). Niezbywalną rolą funduszy strukturalnych jest zapewnienie harmonijnego rozwoju wsi polskiej jako całości w sensie gospodarczym, społecznym, środowiskowym i kulturowym. Niedopuszczalne jest kierowanie pomocy publicznej, jedynie do kilku wybranych grup producenckich, co oznaczałoby likwidację rolnictwa wielofunkcyjnego, bez którego zrównoważony rozwój wsi i terenów wiejskich jest niemożliwy, a środowisko naturalne naszego kraju ulegnie nieodwracalnej degradacji.

Wielofunkcyjność jest uznana w większości dokumentów rządowych jako podstawowy kierunek rozwoju polskiej wsi. Przyjęcie innej drogi przy wykorzystaniu funduszy byłoby sprzeczne z tą polityką i dotychczasowymi programami rządowymi. Sprzeczne jest także z zaproponowanymi w lipcu b.r. przez komisarza ds. rolnictwa UE Franza Fishlera zmianami we Wspólnej Polityce Rolnej Unii Europejskiej (WPR) w ramach tzw. Przeglądu Średniookresowego tej polityki.

Proponowana przez rząd ostatnia modyfikacja stanowiska na negocjacje rolne z UE zmierza do pozbawienia 1,5 miliona gospodarstw szans wsparcia ze środków UE z I filaru (dopłaty bezpośrednie). Dodatkowo zaproponowano, aby z II filaru, czyli ze środków na rozwój obszarów wiejskich, przewidzianych między innymi dla mniejszych rolników, przesunąć 60% środków na rzecz I filaru tj. dla ok. 250 tys. rolników wybranych grup producenckich.

Nie negując potrzeby twardego negocjowania z UE jednolitych warunków konkurencji na jednolitym unijnym rynku nie uważamy za właściwe wykluczenie większości drobnych rolników z systemu wsparcia środkami UE.

Dlatego opowiadamy się za:

1. Objęciem dopłatami bezpośrednimi każdego gospodarstwa rolnego (systemem uproszczonym), według jego powierzchni niezależnie od rodzajów upraw jako rozwiązania gwarantującego utrzymanie miejsc pracy wśród wszystkich rolników oraz gwarantującego zachowanie różnorodności przyrodniczej, rolniczej i krajobrazowej

2. Przyjęciem propozycji Komisji Europejskiej, aby wesprzeć sumą 1000 Euro każde gospodarstwo, które w ciągu 5 lat zadeklaruje podjęcie produkcji na rynek. Stwarza to szansę dla milionów gospodarstw, które przy systemie dopłat do produkcji są skazane na upadek. Uważamy, że korzystając z propozycji Parlamentu Europejskiego przeznaczenia 1500 Euro na gospodarstwo należy stopniowo zmierzać w negocjacjach do tej kwoty.

3. Przywróceniem w programie SAPARD możliwości finansowania projektów rolno-środowiskowych (II Filar Wspólnej Polityki Rolnej), co poprawi przygotowanie Polski do wykorzystania środków z drugiego filara WPR w latach 2004-2006. Bez takiego dobrego przygotowania Polska może stracić te pieniądze przewidziane w budżecie UE. Istotne jest by w ramach Działania 6 programu SAPARD – szkolenia – zarezerwować znaczącą sumę środków na szkolenia przygotowujące rolników do udziału w programach rolno-środowiskowych.

4. Aktywnym przygotowaniem samorządów i rolników do programów towarzyszących rozwojowi wsi – takich jak LEADER (fundusz wspierający wielofunkcyjny rozwój wsi) i LIFE (fundusz wiążący się z wdrażaniem Sieci NATURA 2000), do których Polska winna przystąpić, aby korzystać z możliwości dodatkowego wsparcia finansowego rolników i społeczności wiejskich.

Organizacje pozarządowe od wielu lat prowadzą projekty mające na celu zrównoważony rozwój obszarów wiejskich i upowszechnianie proekologicznych form gospodarowania (np. rolnictwo ekologiczne, programy rolno-środowiskowe, produkty regionalne na rynkach żywności wysokiej jakości, odnawialne źródła energii, ochrona przeciwpowodziowa na terenach rolnych i polderach, ochrona starych ras zwierząt i odmian drzew owocowych, ekoturystyka). Mając wieloletnie doświadczenie i wiedzę, zwracamy się z propozycją do polskiego rządu o zintensyfikowanie współpracy na rzecz lepszego przygotowania Polski do pełnego wykorzystania środków udostępnionych naszemu krajowi w ramach drugiego filaru WPR w latach 2004-2006.

Równocześnie zwracamy się do Komisji Europejskiej, Parlamentu Europejskiego oraz do państw członkowskich UE o jak najszybsze określenie i przyjęcie zasad reformy

Wspólnej Polityki Rolnej. Postulujemy, aby do 2010 roku w ramach WPR zastąpić subwencje do produkcji (stanowiące obecnie większość I filara) wspieraniem rozwoju obszarów wiejskich (II filar WPR). Musi to oznaczać przyjęcie harmonogramu sukcesywnego przesuwania środków w ramach WPR, aż do całkowitego wyeliminowania subwencjonowania produkcji i zastąpienia go wspieraniem zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich.

Podpisali:

  • Dolnośląska Fundacja Ekorozwoju
  • Ekologiczny Klub UNESCO Pracowni na Rzecz -Bioróżnorodności w Piaskach
  • Europejskie Centrum Proekologiczne
  • Federacja Zielonych „ Gaja”
  • Fundacja Biblioteka Ekologiczna
  • Fundacja Ekologiczna Ziemi Legnickiej „ Zielona Akcja”
  • Fundacja Kultury Ekologicznej
  • Fundacja Nasza Ziemia
  • Instytut Ochrony Zwierzat
  • Klub Gaja
  • Klub Przyrodników
  • Koalicja na Rzecz Rolnictwa Ekologicznego
  • Kolskie Towarzystwo Przyrodnicze
  • Liga Ochrony Przyrody
  • Ośrodek Działań Ekologicznych „ Źródła”
  • Polski Klub Ekologiczny
  • Polskie Towatrzystwo Przyjacół Przyrody „ pro- Natura”
  • Pólnocnopodlaskie Towarzystwo Ochrony Ptaków
  • Społeczny Instytut Ekologiczny
  • Stowarzyszenie Ekologiczne „ Eko- Unia”
  • Stowarzyszenie Poleskie we Włodawie
  • Stowarzyszenie na rzecz Ekorozwoju „ Agro-Group”
  • Towarzystwo dla Natury i Człowieka
  • Towarzystwo na rzecz Ziemi
  • Zachodniopomorskie Towarzystwo Ornitologiczne
  • Zakład Ochrony Przyrody i Krajobrazu Instytutu Ochrony Środowiska
  • Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć

Informacje