Styczeń 2003

Od Johannesburga przez Porto Alegre do Cancún

Lepszy świat wymaga sprawiedliwości ekologicznej i społecznej

Trzecie Światowe Forum Socjalne w Porto Alegre w Brazylii odbywa się na samym początku roku obfitującego w ważne polityczne wydarzenia. Kalendarz jest intensywnie zapełniony: spotkanie ministerialne WTO w Japonii w połowie lutego 2003, spotkanie G-8 w Evian we Francji (1-3 czerwca 2003), spotkanie ministrów FTAA/ALCA w Miami w USA (listopad 2003), Pierwsza Międzynarodowa Konferencja i Warsztat nt. Wyzwań Związanych z Żywnością Genetycznie Modyfikowaną w Kairze w Egipcie (21-24 styczeń 2003). Prawdopodobnie głównym wydarzeniem roku, biorąc pod uwagę konsekwencje dla ludzi, będzie spotkanie ministerialne WTO w Cancún w Meksyku (10-13 września 2003). I pomimo oczywistego wzrostu ubóstwa, rosnącego zniszczenia środowiska a nawet poważnych klęsk systemu, każde z tych wydarzeń będzie po raz kolejny podkreślało, że nie ma alternatywy dla istniejącego modelu neoliberalnego.

A jednak – jest. Globalne Forum Ministrów Środowiska UNEP – Programu ds. Środowiska ONZ (3-7 lutego 2003 w Nairobi w Kenii) daje szanse na świeżą perspektywę na poziomie międzyrządowym. Na poziomie społeczeństwa obywatelskiego, od sukcesów Pierwszego i Drugiego Światowego Forum Socjalnego oraz Regionalnych Forów Socjalnych w 2002 roku, wyrażone i powtórzone zostało globalne silne społeczne żądanie innego świata oraz przedstawione zostały konkretne propozycje.

Obecnie Trzecie Światowe Forum Socjalne stanowi przestrzeń dla debaty nt. strategii dotyczących sposobów wdrażania tych alternatyw. Grupa Zieloni / Wolny Sojusz Europejski w Parlamencie Europejskim proponuje następujące priorytety dla zbudowania świata opartego na sprawiedliwości ekologicznej.

1. Budowanie trwałych (sustainable) ekologicznie i socjalnie społeczeństw z ekonomicznym dynamizmem

Obecne priorytety muszą zostać zmienione. Wzrost gospodarczy nie stanowi wartości samej w sobie. Przeciwnie – zagraża on przyszłości naszej planety i jej mieszkańców poprzez nadmierną eksploatację zasobów naturalnych, koncentrację dobrobytu i własności w niewielu rękach oraz niszczenie struktury społecznej. Zrównoważenie (sustainability) – z jej pięcioma, wzajemnie powiązanymi składnikami : środowiskiem, sprawiedliwością społeczną, zatrudnieniem, gospodarką i kulturą – musi być wiodącą zasadą politycznych negocjacji i decyzji. Trwałość każdej polityki musi być dowiedziona, zanim rozpocznie się jej wdrażanie.

2. Ekologizacja handlu

Wolny handel nie jest automatycznie handlem sprawiedliwym. Proste usunięcie barier handlowych nie prowadzi do zrównoważonych stosunków handlowych i zapewnienia wszystkim dostępu do dóbr, jeżeli nie ma równowagi sił pomiędzy handlującymi partnerami. Klasyczne relacje Północ-Południe coraz bardziej marginalizują kraje Południa i niszczą lokalne gospodarki. Negocjacje EU dotyczące tak zwanych umów partnerskich z krajami ACP (Afryka, Karaiby, Pacyfik), jak też negocjacje prowadzone przez Stany Zjednoczone z krajami Ameryki Łacińskiej mające doprowadzić do powołania FTAA (Obszar Wolnego Handlu Ameryk , Free Trade Agreement of the Americas) są realizowane bez przeprowadzenia odpowiedniej debaty i zgody ze strony parlamentów oraz konsultacji z zainteresowanymi społecznościami a negocjatorzy nie biorą pod uwagę potrzeb tych społeczności, zasady zrównoważonego rozwoju i nierówności pomiędzy handlowymi partnerami. Wielu ludzi obawia się, że takie gry sił doprowadzą do ponownej kolonizacji obu kontynentów. Z tego powodu powinno zostać ogłoszone moratorium na prowadzenie dalszych negocjacji. Program alternatywnego regionalizmu powinien być oparty na promocji rynków lokalnych i regionalnych, odpowiednich środkach finansowych na rozwój, zrównoważonych (sustainable) źródłach energii i demokratycznym udziale w podejmowaniu decyzji oraz kontroli.

3. Ograniczenie roli Światowej Organizacji Handlu (WTO)

Zasady zagwarantowane przez Wielostronne Umowy dotyczące Ochrony Środowiska (takie jak Konwencja dotycząca różnorodności biologicznej z 1992 roku i Protokół z Kartageny dotyczący bezpieczeństwa biologicznego z 2000 roku do tej Konwencji czy Ramowa Konwencja dotycząca zmian klimatycznych z 1992 roku wraz z Protokołem z Kioto z 1997 roku do tej Konwencji) muszą stać się priorytetowe wobec reguł WTO. Podczas ostatniego spotkania ministrów WTO w Doha, zobowiązano się co najmniej do wyjaśnienia ich wzajemnych relacji. Spotkanie ministrów w Cancún powinno niedwuznacznie określić, że ochrona ludzi i środowiska jest ważniejsza niż likwidacja barier handlowych. Lekcja, której należy się nauczyć jest jasna: globalne zmiany klimatu i dramatyczna utrata różnorodności biologicznej stanowią zagrożenie dla przetrwania gatunków. WTO nie stanowi ekonomicznej konstytucji świata. Organizacja ta wymaga głębokiej reformy a nie poszerzenia jej kompetencji. Dlatego nowe kwestie, takie, jak umowy dotyczące inwestycji i konkurencji (tak zwane kwestie przyjęte w Singapurze), nie powinny znaleźć się w porządku obrad spotkania w Cancún.

4. Niedopuszczenie do prywatyzacji prawa handlowego

Mechanizm rozstrzygania sporów wewnątrz porozumienia NAFTA zawartego pomiędzy Stanami Zjednoczonymi, Kanadą i Meksykiem oraz w ramach WTO stanowią niebezpieczne precedensy prywatyzacji prawa. Zapisy w krajowym prawie i reguły dotyczące krajowej władzy sądowniczej mogą z łatwością być uchylane dla realizacji komercyjnych interesów wielkich przedsiębiorstw. Porozumienie NAFTA nie stanowi przykładu do naśladowania. Mechanizm rozstrzygania sporów powinien zostać usunięty z WTO i przeniesiony do niezależnego ciała nadzorowanego przez ONZ, w którym skargi mogą być także składane przez zainteresowanych obywateli.

5. Usługi publiczne nie są na sprzedaż

Żaden sektor komercyjny nie rośnie szybciej niż sektor usługowy. W związku z tym istnieje ogromna presja – powstająca pod wpływem zainteresowanych gałęzi przemysłu, ich grup lobbistycznych i rządów – na rzecz liberalizacji i prywatyzacji handlu wszystkim, co można zaliczyć do kategorii “usługi”, włączając w to edukację, zdrowie i dostarczanie wody. Obecne negocjacje GATS (Układ Ogólny w Sprawie Handlu Usługami, General Agreement on Trade in Services) prowadzone w ramach WTO są zatem głównym zagrożeniem dla istniejących systemów regulacyjnych tam, gdzie one istnieją i zapobiegną ich stworzeniu w krajach, w których nie ma do tej pory bezpłatnego albo przystępnego cenowo, publicznego dostępu do tych usług. Polityka UE wydaje się nie proponować liberalizacji jej własnych usług publicznych, wymaga natomiast od innych krajów takiego postępowania. Procedura ta jednak nie jest przejrzysta i brakuje w niej demokratycznej kontroli. Żaden kraj nie powinien brać na siebie żadnych zobowiązań w ramach GATS bez poprzedzających tego publicznych konsultacji a usługi publiczne powinny zostać wyłączone z negocjacji. Oznacza to, że obecne propozycje kalendarza dotyczącego postępu negocjacji GATS, zgodnie z którymi zobowiązania powinny zostać przedstawione do końca marca 2003, a znaczący postęp powinien dokonać się przed spotkaniem w Cancún (wrzesień 2003), muszą być odrzucone a zainicjowane powinny być publiczne konsultacje na światową skalę.

6. Niezależność żywnościowa dla wszystkich krajów musi być podstawową regułą w polityce rolnej

Podstawowe pozahandlowe standardy socjalne, ekologiczne i kulturalne muszą zostać uzgodnione, w celu ochrony prawa ludzi do wyżywienia się. UE powinna wykorzystać reformę Wspólnej Polityki Rolnej do stworzenia nowej formy wsparcia publicznego dla rolników i wiejskiej gospodarki powiązanej z zatrudnieniem i ochroną środowiska. UE powinna zaprzestać dumpingu realizowanego poprzez subwencjonowanie eksportu i wewnętrzną redukcję cen u producenta oraz zainwestować w infrastrukturę na poziomie lokalnym i regionalnym. Obecnie prowadzone w ramach WTO negocjacje, dotyczące Umowy w sprawie Rolnictwa (Agreement on Agriculture, AoA) stanowią doskonałą okazję do naciskania na rzecz przyjęcia zestawu umów skonstruowanych w oparciu o poszanowanie tych zasad. Spotkanie ministrów w Cancún powinno być wykorzystane do formalnego przyjęcia klauzuli, która gwarantuje prawo do niezależności żywnościowej i adekwatnej (qualified) ochrony zewnętrznej, jako części AoA.

7. Nie dla patentowania życia

Kontynuacja przywłaszczania sobie zasobów genetycznych planety przez korporacje ponadnarodowe, zagwarantowanego w międzynarodowych przepisach dotyczących własności intelektualnej poprzez własność patentu, oznaczają, że materiał genetyczny i wiedza lokalnych społeczności są w coraz większym stopniu prywatyzowane. Zasady te muszą być ponownie określone, aby zakazać patentów i monopolistycznej kontroli nad wszystkimi formami życia, włączając w to mikroorganizmy. W każdym razie i bez względu na postęp dokonujący się w zakresie patentowania, absolutnym priorytetem pozostaje zakaz uwolnień genetycznie modyfikowanych organizmów (GMO).

8. Odnawialna energia ratuje świat

Energia stanowi fundament rozwoju zarówno Północy , jak też Południa. Nadal, na początku XXI wieku, jesteśmy stawiani wobec niedopuszczalnego faktu, że na świecie żyją 2 miliardy ludzi bez dostępu do podstawowych usług energetycznych. Dostęp do podstawowych usług energetycznych, opartych na czystej energii odnawialnej stanowi zasadniczy warunek konieczny dla rozwoju i walki z ubóstwem oraz przynosi znaczne korzyści w dziedzinach zdrowia, walki z analfabetyzmem i sprawiedliwości. Zagrożenie niebezpiecznymi zmianami klimatycznymi, wpływ na ludzkie zdrowie i pragnienie sprawiedliwego rozwoju ekonomicznego, wszystkie te kwestie są argumentem za podążaniem ścieżką rozwoju zrównoważonej, odnawialnej energii. Używajmy energii przychodzącej do nas ze słońca i zapomnijmy o surowcach kopalnych i przestarzałych jądrowych technologiach!

9. Promocja różnorodności wobec jednorodności

Budowanie poczucia własnej wartości stanowi klucz do lepszego świata. A nie ma poczucia własnej wartości bez poszanowania prawa wszystkich osób do ich własnego dziedzictwa i poważania. Musimy zagwarantować prawo do kultury i języka. Podobnie na poziomie planetarnym chronione być muszą bioróżnorodność, różnorodność kulturowa i językowa. Dziedzictwo ludzkości jest zagrożone. Obecnie około połowie z około 6 tysięcy języków używanych na świecie zagraża zniknięcie. Utrata języka oznacza utratę kultury, utratę sposobu zrozumienia świata, utratę naszego wspólnego dziedzictwa i bogactwa.

10. Budowanie świata bez dyskryminacji i rasizmu

Mimo istnienia licznych paktów i traktatów dotyczących praw człowieka, nadal nie są one zagwarantowane każdej osobie. Nie tylko zasadnicze prawo do życia ale też prawo do decydowania o swoim ciele, swej wierze, swej orientacji seksualnej oraz prawa zagwarantowane w paktach praw socjalnych, ekonomicznych i kulturalnych, są w wielu krajach i dla wielu ludzi martwymi zapisami. Te prawa muszą być w sposób wyraźny nadrzędne wobec uzgodnień w ramach WTO. Każdy system gospodarczy i handlowy, który zbudowany jest na eksploatacji bezbronnych i bezsilnych ludzi oraz powoduje lub wiąże się z systemowym ideologicznym wykluczeniem, czy to mieliby być obcokrajowcy, rdzenni mieszkańcy czy osoby niepełnosprawne, jest systemem niemożliwym do zaakceptowania. Także hierarchia oparta na płci społeczno-kulturowej (gender) jest nieodłącznym elementem obecnego systemu gospodarczego i musi zostać zdemontowana. Obligatoryjne oceny oddziaływania ze względu na płeć społeczno-kulturową (Gender Impact Assessments), wykonywane dla międzynarodowych negocjacji i regulacji handlowych, stanowią pierwszy krok do budowania świadomości i stanowią dobre narzędzie demontowania tej hierarchii.

11. Budowanie świata bez wojny

Narody Zjednoczone zostały zbudowane na zasadzie, że „wszyscy członkowie powinni rozwiązywać ich międzynarodowe spory pokojowymi środkami „. W sytuacji zbliżającej się wojny z Irakiem, należy podkreślić, że konflikty zbrojne nie są niemożliwym do uniknięcia przeznaczeniem. Międzynarodowy system prawny zapewnia ważny zestaw środków niemilitarnego rozwiązywania konfliktów, które powinny być w pełni wykorzystane i wzmocnione. Żaden kraj, nawet najpotężniejszy, nie powinien mieć pozwolenia na ustanawianie swych własnych zasad i mieć monopolu na ich interpretację. Głęboko wierzymy, że jedyną rozsądną nadzieją na ograniczenie na skalę światową ryzyka konfliktów w przyszłości pozostaje aktywna polityka wielostronnego arbitrażu z użyciem metod demokratycznych na poziomie lokalnym, regionalnym i międzynarodowym.

* * * * *

Członkinie i członkowie Grupy ZIELONI/WOLNY SOJUSZ EUROPEJSKI w Parlamencie Europejskim

AHERN Nuala (The Green Party – IRLANDIA)

AUROI Danielle (Les Verts – FRANCJA)

BAUTISTA OJEDA Carlos (Partido Andalucista – ANDALUZJA)

BOUMEDIENE-THIERY Alima (Les Verts – FRANCJA)

BOUWMAN Theo (GroenLinks – HOLANDIA)

BREYER Hiltrud (Bündnis 90/Die Grünen – NIEMCY)

BUITENWEG Kathalijne (GroenLinks – HOLANDIA)

CELLI Giorgio (Federazione dei Verdi – WŁOCHY)

COHN-BENDIT Daniel (Les Verts – FRANCJA)

DE ROO Alexander (GroenLinks – HOLANDIA)

DHAENE Jan (Agalev – BELGIA)

ECHERER Mercedes (Die Grünen – AUSTRIA)

EVANS Jillian (Plaid Cymru – WALIA)

FLAUTRE Hélène (Les Verts – FRANCJA)

FRASSONI Monica (Ecolo – BELGIA)

GAHRTON Per (Miljöpartiet De Gröna – SZWECJA)

GRAEFE ZU BARINGDORF FriWi (Bündnis 90/Die Grünen – NIEMCY)

HAUTALA Heidi (Vihreä Liitto – FINLANDIA)

HUDGHTON Ian (Scottish National Party – SZKOCJA)

ISLER-BEGUIN Marie-Anne (Les Verts – FRANCJA)

JONCKHEER Pierre (Ecolo – BELGIA)

LAGENDIJK Joost (GroenLinks – HOLANDIA)

LAMBERT Jean (The Green Party – WIELKA BRYTANIA)

LANNOYE Paul (Ecolo – BELGIA)

LIPIETZ Alain (Les Verts – FRANCJA)

LUCAS Caroline (The Green Party – WIELKA BRYTANIA)

MacCORMICK Neil (Scottish National Party – SZKOCJA)

MAES Nelly (Spirit – FLANDRIA)

MAYOL i RAYNAL Miquel (Esquerra Republ. de Catalunya – KATALONIA)

McKENNA Patricia (The Green Party – IRLANDIA)

MESSNER Reinhold (Federazione dei Verdi – WŁOCHY)

NOGUEIRA ROMAN Camilo (Bloque Nacionalista Galego – GALICJA)

ONESTA Gérard (Les Verts – FRANCJA)

ORTUONDO LARREA Josu (Eusko Alderdi Jertzailea – KRAJ BASKÓW)

PIETRASANTA Yves (Les Verts – FRANCJA)

ROD Didier (Les Verts – FRANCJA)

RÜHLE Heide (Bündnis 90/Die Grünen – NIEMCY)

SCHOERLING Inger (Miljöpartiet De Gröna – SZWECJA)

SCHROEDTER Elisabeth (Bündnis 90/Die Grünen – NIEMCY)

SORENSEN Patsy (BELGIA)

STAES Bart (Agalev – BELGIA)

TURMES Claude (Déi Gréng – LUKSEMBURG)

VOGGENHUBER Johannes (Die Grünen – AUSTRIA)

WUORI Matti (Vihreä Liitto – FINLANDIA)

WYN Eurig (Plaid Cymru – WALIA)

Więcej informacji:

Grupa Zieloni / Wolny Sojusz Europejski w Parlamencie Europejskim

Rue Wiertz

1047 Bruksela – Belgia

telefon: +32-2-284.30.45

faks : +32-2-230.78.37

[url]www.greens-efa.org[/url]

Tłumaczenie: Dariusz Szwed http://www.zieloni.org.pl/infopage.php?id=25

Informacje