Europejska Agencja Środowiska (EEA) ostrzega przed przejmowaniem przez kraje kandydujące do Unii Europejskiej zagrażających środowisku wzorców transportu.

13 krajów starających się członkostwo w Unii Europejskiej w szybkim tempie przejmuje wzorce transportowe zagrażające środowisku stosowane w krajach Unii, ponieważ ruch drogowy odgrywa coraz istotniejszą rolę w ich systemach transportowych, co odbywa się kosztem kolei, a wzrost gospodarczy przyczynia się do zwiększonego ruchu drogowego.

Takie jest główne przesłanie ostatniego raportu Europejskiej Agencji Środowiska (EEA), zatytułowanego „Droga do rozszerzenia Unii Europejskiej: Wskaźniki dotyczące integracji transportu i środowiska”.

Raport ten zawiera ocenę postępów poczynionych w transporcie w zakresie wdrażania reguł przyjętych przez wiodące kraje Unii na szczycie w Cardiff w roku 1998, dotyczących integracji problematyki środowiskowej z innymi dziedzinami polityki unijnej.

W oparciu o zestaw kluczowych wskaźników postępu – lub jego braku – raport wykazuje, że obecne trendy w transporcie, zarówno w krajach Unii, jak i kandydackich wskazują na odejście od głównych celów polityki krajów Unii w zakresie rozwoju transportu przy uniknięciu negatywnego wpływu na środowisko.

Sytuacja ta wymaga to przerwania ścisłego związku między wzrostem ekonomicznym i rozwojem transportu, a także ustabilizowania „podziału transportu” – udziału poszczególnych środków transportu w ogólnej ilości – tak, aby do roku 2010 uzyskać poziom roku 1998, a następnie przerzucić się z transportu drogowego z powrotem na kolejowy i wodny.

Raport wykazuje, że w krajach UE oraz kandydackich zużycie energii przez transport, a także związana z nim emisja gazów powodujących efekt cieplarniany gwałtownie wzrastają, głównie z powodu zwiększenia transportu drogowego. Inny wskaźnik wykazuje, że coraz większe tereny zajmowane są przez infrastrukturę transportową, co ma coraz bardziej znaczący wpływ na wyznaczone obszary ochrony środowiska.

Chociaż w krajach kandydackich negatywny wpływ transportu na środowisko jest wciąż mniejszy niż w krajach UE, jednak sytuacja szybko się zmienia:

Transport w krajach kandydackich, po znaczącym spadku spowodowanym recesją wczesnych lat dziewięćdziesiątych znowu wzrasta wraz z rozwojem gospodarczym. W roku 1999 obroty w transporcie osiągnęły niemal poziom roku 1990 i spodziewane jest, że trend wzrostowy się utrzyma;

Udział kolei w transporcie towarowym i osobowym jest ciągle znacznie wyższy niż w krajach UE, jednak ogólna infrastruktura transportowa w krajach kandydackich zmierza ku systemowi zorientowanemu na transport drogowy. Utrudni to utrzymanie istotnego udziału kolei w transporcie;

Zużycie energii przez sektor transportowy oraz emisja gazów powodujących efekt cieplarniany są trzy do czterech razy niższe niż w krajach UE w przeliczeniu na mieszkańca, jednak szybko wzrastają, podobnie jak ma to miejsce w krajach UE;

Sieci kolejowe i drogowe nie są tak gęste jak w krajach UE i nie powodują podziału terenów w takim stopniu jak w pańswach Unii; jednak w ciągu ostatnich 10 lat długość autostrad w krajach kandydackich zwiększyła się niemal dwukrotnie

Pocieszającym faktem jest, że emisja niektórych zanieczyszczeń powietrza powodowana przez transport na początku lat dziewięćdziesiątych spadła i, poprzez większy udział w ruchu nowszych samochodów oraz poprawę jakości paliwa, ustabilizowała się w drugiej połowie dekady, pomimo zwiększenia ruchu transportowego.

Jednak trzeba zauważyć, że pomimo ogólnej poprawy jakości powietrza miejskiego w Europie, mieszkańcy miast są ciągle narażeni na działanie zanieczyszczeń pochodzących zarówno z ruchu miejskiego, jak i innych źródeł, stwarzających zagrożenie dla zdrowia.

Gordon McInnes, dyrektor wykonawczy EEA, stwierdził:

* Przeprowadzone analizy wskazują, że główne wyzwanie dla krajów kandydackich stanowi to, aby utrzymać przewagę, którą ciągle mają w pewnych aspektach transportu i środowiska, a jednocześnie sprostać potrzebom społeczeństwa w zakresie poprawy poziomu życia i zapotrzebowaniu na wzrastającą mobilność”.

* Wielką szkodą byłoby, gdyby ta szansa została zaprzepaszczona. Jednakże bieżące tendencje w krajach kandydackich są niepokojące. Rada ds. Transportu UE zachęci kraje kandydackie do przyjęcia zasad integracji środowiskowej UE, jednak trzeba uczynić więcej aby sprawić że taka zachęta zostanie przekształcona w czyny.”

Całość raportu oraz streszczenie są dostępne na stronie Intenetowej EEA http://reports.eea.eu.int/environmental_issue_report_2002_24.

Podsumowanie najważniejszych przesłań raportu: http://org.eea.eu.int/documents/newsreleases/TERM2002-pl

Informacje